Μετάβαση στο περιεχόμενο
Δικηγορικό Γραφείο Τσέγα Κωνσταντίνου & Συνεργατών

Τουριστικό Δίκαιο

Γνωστοποίηση λειτουργίας τουριστικού καταλύματος (πρώην «σήμα ΕΟΤ»): βήματα, δικαιολογητικά, παγίδες

Νομικές Συμβουλές για Ξενοδόχους

Πολλοί ιδιοκτήτες εξακολουθούν να μιλούν για «σήμα ΕΟΤ». Το Ειδικό Σήμα Λειτουργίας (ΕΣΛ) όμως δεν χορηγείται πια για νέα τουριστικά καταλύματα. Η λειτουργία τους ξεκινά με γνωστοποίηση: ο φορέας δηλώνει ηλεκτρονικά ότι το κατάλυμα είναι έτοιμο και πληροί τις προδιαγραφές, και ο έλεγχος γίνεται εκ των υστέρων. Η διαδικασία είναι απλούστερη στην υποβολή, αλλά μεταφέρει ολόκληρη την ευθύνη για την ορθότητα των στοιχείων σε όποιον υποβάλλει.

Σημείωση: τα παρακάτω αποτυπώνουν το ισχύον πλαίσιο στις 30 Οκτωβρίου 2026 και δεν υποκαθιστούν τον έλεγχο της συγκεκριμένης περίπτωσης.

Το ισχύον πλαίσιο

Η διαδικασία ρυθμίζεται από την ΚΥΑ 11882/2025 (ΦΕΚ Β’ 3340/30.06.2025), που εκδόθηκε με βάση τον ν. 4442/2016 για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας και τον ν. 4276/2014 για τις τουριστικές επιχειρήσεις. Η ΚΥΑ ορίζει ρητά ότι όπου η νομοθεσία αναφέρεται στο Ειδικό Σήμα Λειτουργίας ή σε άλλο αποδεικτικό αδειοδότησης τουριστικού καταλύματος, νοείται πλέον η γνωστοποίηση. Με την ίδια απόφαση καταργήθηκαν η προηγούμενη ΚΥΑ 8592/2017 για την έναρξη λειτουργίας τουριστικών καταλυμάτων και οι αποφάσεις του 2015 για τη χορήγηση ΕΣΛ μέσω των ΚΕΠ.

Ποιους αφορά

Αφορά τα τουριστικά καταλύματα του άρθρου 1 του ν. 4276/2014: τόσο τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα (ξενοδοχεία, οργανωμένες τουριστικές κατασκηνώσεις κ.λπ.) όσο και τα μη κύρια, όπως τα ενοικιαζόμενα επιπλωμένα δωμάτια-διαμερίσματα και οι τουριστικές επιπλωμένες κατοικίες. Η γνωστοποίηση υποβάλλεται ανά κατάλυμα, από τον φορέα λειτουργίας του, που μπορεί να είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο.

Δεν πρέπει να συγχέεται με τη βραχυχρόνια μίσθωση μέσω πλατφορμών, που λειτουργεί με Αριθμό Μητρώου Ακινήτου (ΑΜΑ) της ΑΑΔΕ. Η γραμμή ανάμεσα στα δύο καθεστώτα εξηγείται στο άρθρο πότε η βραχυχρόνια μίσθωση γίνεται επιχείρηση, ενώ για τους περιορισμούς στο κέντρο της Αθήνας δείτε το άρθρο για την αναστολή νέων ΑΜΑ.

Αρμόδια αρχή

Αρμόδια είναι η Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού (ΠΥΤ) του τόπου όπου βρίσκεται το κατάλυμα. Για καταλύματα τεσσάρων ή πέντε αστέρων με δυναμικότητα άνω των 300 κλινών, αρμόδια είναι η Ειδική Υπηρεσία Προώθησης και Αδειοδότησης Τουριστικών Επενδύσεων (ΕΥΠΑΤΕ). Τους επιτόπιους και διοικητικούς ελέγχους και την επιβολή κυρώσεων τα κάνει σε κάθε περίπτωση η οικεία ΠΥΤ.

Τα βήματα

  1. Ολοκλήρωση του καταλύματος. Η γνωστοποίηση υποβάλλεται μόνο αφού η εγκατάσταση έχει ολοκληρωθεί και είναι έτοιμη να λειτουργήσει, και προϋποθέτει συμμόρφωση με τις προδιαγραφές της τουριστικής νομοθεσίας για τη συγκεκριμένη μορφή καταλύματος. Δεν είναι «προέγκριση» για κάτι που θα γίνει αργότερα.
  2. Συγκέντρωση του φακέλου. Τα δικαιολογητικά (βλ. παρακάτω) πρέπει να υπάρχουν και να ισχύουν πριν από την υποβολή.
  3. Πληρωμή παραβόλου. Το παράβολο καταβάλλεται πριν από την υποβολή και το ποσό υπολογίζεται με βάση τα άρθρα 3 και 4 του ν. 4276/2014. Αν υπάρχει κολυμβητική δεξαμενή, καταβάλλεται και ξεχωριστό παράβολο γι’ αυτήν.
  4. Υποβολή ηλεκτρονικά. Η γνωστοποίηση υποβάλλεται αποκλειστικά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Άσκησης Δραστηριοτήτων και Ελέγχων (ΟΠΣ-ΑΔΕ, OpenBusiness), που είναι προσβάσιμο και μέσω του eugo.gov.gr, με ανάρτηση των δικαιολογητικών. Το σύστημα αποδίδει μοναδικό αριθμό και χρονοσήμανση· το αρχείο αυτό είναι το αποδεικτικό υποβολής.
  5. Κοινοποίηση στις υπηρεσίες. Η γνωστοποίηση κοινοποιείται αυτόματα, κατά περίπτωση, στην Πυροσβεστική, την Υγειονομική Υπηρεσία, την Υπηρεσία Δόμησης, την Υπηρεσία Περιβάλλοντος, την Επιθεώρηση Εργασίας, το Σώμα Επιθεωρητών του ΥΠΕΝ και το οικείο αστυνομικό τμήμα, και στο Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο όταν πρόκειται για κύριο ξενοδοχειακό κατάλυμα.
  6. Έλεγχος εκ των υστέρων. Η ΠΥΤ διενεργεί δειγματοληπτικούς ελέγχους· ο φάκελος τηρείται στο κατάλυμα.

Τα δικαιολογητικά του φακέλου

Σύμφωνα με το άρθρο 5 της ΚΥΑ, ο φορέας τηρεί επικαιροποιημένο φάκελο, τον οποίο αναρτά κατά την υποβολή:

  • το αποδεικτικό υποβολής της γνωστοποίησης,
  • την οικοδομική άδεια ή άδεια δόμησης· για χώρους που έχουν τακτοποιηθεί, τη βεβαίωση περαίωσης της διαδικασίας (π.χ. κατά τον ν. 4495/2017) ή, κατά περίπτωση, τη βεβαίωση εξόφλησης του 30% του προστίμου,
  • για την πυροπροστασία: πιστοποιητικό πυροπροστασίας από την Πυροσβεστική για καταλύματα 51 κλινών και άνω και για κάμπινγκ· για καταλύματα κάτω των 51 κλινών, αρχειοθετημένη μελέτη πυροπροστασίας και βιβλίο ελέγχου των μέσων πυροπροστασίας,
  • την περιβαλλοντική αδειοδότηση (ΑΕΠΟ ή υπαγωγή σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις) όπου απαιτείται, ή τα δικαιολογητικά που προβλέπονται όταν δεν απαιτείται,
  • αποδεικτικό σύνδεσης με το αποχετευτικό δίκτυο, όταν αυτό προβλέπεται στους περιβαλλοντικούς όρους,
  • υπεύθυνη δήλωση του φορέα ότι δεν έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για κακούργημα,
  • βεβαίωση εγγραφής στο Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος, όπου απαιτείται, ή απόφαση έγκρισης διακριτικού τίτλου για μη κύρια καταλύματα,
  • το αποδεικτικό πληρωμής του παραβόλου.

Πέρα από τον φάκελο της γνωστοποίησης, ο φορέας πρέπει να έχει και τα υπόλοιπα έγγραφα που προβλέπει η νομοθεσία, όπως το πιστοποιητικό κατάταξης του καταλύματος (σε αστέρια ή κλειδιά) και την εκπαίδευση τεχνικού ασφαλείας.

Μεταβολές, αλλαγή φορέα και παύση

Κάθε μεταβολή στα στοιχεία της γνωστοποίησης δηλώνεται πριν γίνει, με την ίδια διαδικασία. Παράβολο για μεταβολή δεν απαιτείται, εκτός αν αυξάνεται η δυναμικότητα, αναβαθμίζεται η κατηγορία, αλλάζει η μορφή του καταλύματος σε μορφή με υψηλότερο παράβολο ή προστίθεται αργότερα κολυμβητική δεξαμενή.

Σε αλλαγή φορέα — για παράδειγμα όταν το κατάλυμα πουλιέται ή μισθώνεται σε νέο επιχειρηματία — ο παλαιός και ο νέος φορέας γνωστοποιούν ο καθένας την αλλαγή μέσα σε 10 ημέρες. Ο νέος φορέας καταβάλλει παράβολο ίσο με το 20% του προβλεπόμενου και ευθύνεται παράλληλα με τον παλαιό έως ότου ενημερωθεί η αρχή. Αλλαγή τόπου σημαίνει νέα γνωστοποίηση. Η οικειοθελής παύση γνωστοποιείται επίσης εκ των προτέρων, χωρίς παράβολο.

Υφιστάμενα καταλύματα: η προθεσμία της 31.12.2026

Η ΚΥΑ αφορά και καταλύματα που ήδη λειτουργούν:

  • όσα είχαν υποβάλει γνωστοποίηση στο παλαιό σύστημα notifybusiness.gov.gr πρέπει, σύμφωνα με τις οδηγίες του OpenBusiness, να συμπληρώσουν τα στοιχεία που λείπουν και να αναρτήσουν τα δικαιολογητικά έως τις 31.12.2026,
  • όσα λειτουργούν με Ειδικό Σήμα Λειτουργίας πρέπει να κάνουν απογραφή της δραστηριότητάς τους στο σύστημα έως την ίδια ημερομηνία, αναρτώντας το ΕΣΛ.

Για μη εμπρόθεσμη ανάρτηση προβλέπονται κυρώσεις. Η απογραφή είναι καλή αφορμή να ελεγχθεί ολόκληρος ο φάκελος.

Το ΜΗΤΕ

Η αρμόδια υπηρεσία τουρισμού τηρεί Μητρώο Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΜΗ.Τ.Ε.) με αύξοντα αριθμό για κάθε επιχείρηση (άρθρο 2 παρ. 4 ν. 4276/2014). Ο αριθμός ΜΗΤΕ ζητείται και στο έντυπο της γνωστοποίησης για όσα καταλύματα τον διαθέτουν. Τα στοιχεία του ΜΗΤΕ πρέπει να συμφωνούν με όσα δηλώνονται.

Κυρώσεις

Για παραβάσεις σχετικές με τη γνωστοποίηση επιβάλλεται πρόστιμο από 500 έως 20.000 ευρώ. Παραβάσεις είναι, μεταξύ άλλων, η λειτουργία χωρίς γνωστοποίηση, η μη δήλωση μεταβολής ή αλλαγής φορέα, τα ανακριβή ή ελλιπή στοιχεία και η έλλειψη δικαιολογητικών ή η πλημμελής τήρηση του φακέλου. Το ποσό προκύπτει από τύπο με βάση τα 500 ευρώ, πολλαπλασιασμένα με συντελεστές βαρύτητας της παράβασης, δυναμικότητας, πρόσθετων εγκαταστάσεων (πισίνες, καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος) και προσαύξησης, όταν υπάρχει προηγούμενη παράβαση μέσα σε δύο χρόνια. Για τη λειτουργία χωρίς αρχική γνωστοποίηση ο συντελεστής βαρύτητας είναι ο υψηλότερος και το πρόστιμο δεν μειώνεται. Για την παράλειψη δήλωσης αλλαγής φορέα προβλέπεται αυτοτελές πρόστιμο 1.000 ευρώ, που μοιράζεται μεταξύ παλαιού και νέου φορέα.

Για παραβάσεις ήσσονος σημασίας η αρχή μπορεί να κάνει σύσταση με προθεσμία συμμόρφωσης αντί για πρόστιμο. Πριν από την επιβολή, ο φορέας καλείται να εκθέσει τις απόψεις του μέσα σε 15 ημέρες. Αν συνεργαστεί και συμμορφωθεί μέσα σε 5 ημέρες από τον έλεγχο, το πρόστιμο μπορεί να μειωθεί στο μισό, εκτός αν πρόκειται για λειτουργία χωρίς γνωστοποίηση. Κατά της απόφασης χωρεί προσφυγή ενώπιον της Επιτροπής Προσφυγών.

Συχνές παγίδες

  • Υποβολή «για να προλάβουμε τη σεζόν» πριν το κατάλυμα ολοκληρωθεί. Η γνωστοποίηση βεβαιώνει ότι όλα είναι έτοιμα· αν δεν είναι, τα στοιχεία είναι ανακριβή.
  • Οικοδομική άδεια που δεν αντιστοιχεί στη χρήση ή αυθαίρετες επεκτάσεις που δεν έχουν τακτοποιηθεί. Συνήθως φαίνονται στον πρώτο έλεγχο.
  • Πισίνα που λειτουργεί άλλος φορέας, π.χ. εταιρεία διαχείρισης. Τότε απαιτείται χωριστή γνωστοποίηση για την πισίνα.
  • Πρόσθετες δραστηριότητες μέσα στο κατάλυμα, όπως εστιατόριο ή μπαρ. Δηλώνονται στη γνωστοποίηση, αλλά έχουν τη δική τους αδειοδότηση.
  • Αγορά ή μίσθωση καταλύματος σε λειτουργία χωρίς έλεγχο του φακέλου του προηγούμενου φορέα. Ο νέος φορέας ευθύνεται και πρέπει να εκδώσει στο όνομά του όσα έγγραφα συνδέονται με το πρόσωπό του.

Πού βοηθά ο δικηγόρος

Η τεχνική πλευρά ανήκει στους μηχανικούς. Ο νομικός έλεγχος αφορά τη μορφή του καταλύματος, το πρόσωπο του φορέα, το αν οι τίτλοι και οι άδειες τεκμηριώνουν όσα δηλώνονται, την κατανομή ευθυνών σε αγορά ή μίσθωση υφιστάμενου καταλύματος και, αν επιβλήθηκε κύρωση, την εμπρόθεσμη προσφυγή.

Ο Κωνσταντίνος Τσέγας, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, διετέλεσε Γενικός Γραμματέας του ΕΟΤ (2017–2019). Για ευρύτερα θέματα ξενοδοχειακών επιχειρήσεων δείτε επίσης τις νομικές συμβουλές για ξενοδόχους.

Συχνές ερωτήσεις

Χορηγείται ακόμη «σήμα ΕΟΤ»;

Όχι για νέα καταλύματα. Σύμφωνα με την ΚΥΑ 11882/2025, όπου η νομοθεσία αναφέρεται στο Ειδικό Σήμα Λειτουργίας νοείται πλέον η γνωστοποίηση λειτουργίας μέσω του ΟΠΣ-ΑΔΕ.

Σε ποια υπηρεσία υποβάλλεται η γνωστοποίηση;

Ηλεκτρονικά, μέσω του ΟΠΣ-ΑΔΕ (OpenBusiness), προς την Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού του τόπου του καταλύματος. Για καταλύματα 4 και 5 αστέρων άνω των 300 κλινών αρμόδια είναι η ΕΥΠΑΤΕ.

Πότε μπορώ να υποβάλω τη γνωστοποίηση;

Μόνο αφού ολοκληρωθεί η εγκατάσταση, το κατάλυμα είναι έτοιμο να λειτουργήσει και πληροί τις προδιαγραφές της τουριστικής νομοθεσίας για τη μορφή του.

Χρειάζομαι πιστοποιητικό πυροπροστασίας;

Για καταλύματα 51 κλινών και άνω και για τα κάμπινγκ απαιτείται πιστοποιητικό από την Πυροσβεστική. Κάτω από 51 κλίνες τηρείται αρχειοθετημένη μελέτη πυροπροστασίας και βιβλίο ελέγχου των μέσων.

Τι πρέπει να κάνω αν το κατάλυμά μου λειτουργεί με παλιό ΕΣΛ;

Σύμφωνα με τις οδηγίες του OpenBusiness, πρέπει να γίνει απογραφή της δραστηριότητας στο σύστημα έως τις 31.12.2026, με ανάρτηση του ΕΣΛ. Όσοι είχαν υποβάλει γνωστοποίηση στο notifybusiness.gov.gr συμπληρώνουν τα στοιχεία και τα δικαιολογητικά έως την ίδια ημερομηνία.

Πόσο είναι το πρόστιμο για λειτουργία χωρίς γνωστοποίηση;

Τα πρόστιμα για παραβάσεις της γνωστοποίησης κυμαίνονται από 500 έως 20.000 ευρώ και υπολογίζονται με τύπο. Για λειτουργία χωρίς αρχική γνωστοποίηση εφαρμόζεται ο υψηλότερος συντελεστής βαρύτητας και το πρόστιμο δεν μειώνεται.

Ανοίγετε, αγοράζετε ή απογράφετε κατάλυμα;

Πριν από την υποβολή ή την απογραφή, ένας έλεγχος του φακέλου δείχνει τι λείπει όσο υπάρχει ακόμη χρόνος. Επικοινωνήστε μαζί μας για να εξετάσουμε το κατάλυμά σας.

Επιστροφή στα Άρθρα